UNUTULAN SENDİKA YAYINLARINA BİR ÖRNEK: ÇALIŞAN ADAM DERGİSİ
Özet Görüntüleme: 0
/ 
PDF İndirme: 0
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18792674Anahtar Kelimeler:
Çalışan Adam Dergisi, OLEYİS, Sosyal demokrasi, Demokratik sol, İçerik analiziÖzet
Yakın dönem Türkiye tarihinde 1970’li yılların ekonomik ve toplumsal dönüşümü belirleyici bir dönem olarak görülmektedir. Çalışma, Türkiye Otel Lokanta ve Eğlence Yerleri İşçileri Sendikası’nın (OLEYİS) sosyal demokrat sendikacılık içindeki yerini ve Çalışan Adam dergisinin bu süreçteki ideolojik etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda tarihsel bağlama dayanan kategorik içerik analizi kullanılmıştır. Derginin isminin Bülent Ecevit tarafından konulmuş olması ve 1970’lerin yayın ve entelektüel dünyasında önemli bir yeri olan Faruk Erginsoy, İlhan Selçuk, Mehmed Kemal, Anıl Çeçen, Turhan Selçuk gibi isimlerin dergide yazarlık yapması önemini ve dönemdeki yaygın etkisini arttırmıştır. Bu önemli derginin Türkiye’de bulunan kütüphane ve arşivlerde tam bir koleksiyonunun bulunmamasının da etkisiyle araştırma aynı zamanda unutulan emek tarihi belleğinin gün ışığına çıkmasına katkı sağlamıştır. OLEYİS, 1971’de Türk-İş içinde başlayan sosyal demokrat sendikacılık hareketinin önemli sendikalarından biridir. Türk-İş’in partilerüstü politikasına muhalefet eden bu hareketin argümanları Çalışan Adam dergisinde izlenebilmektedir. Çalışan Adam dergisi, sadece işçilere değil gençlere ve aydınlara ulaşma hedefiyle yayın yapmış ve bu çerçevede sosyal demokrasi ve demokratik sol kavramların içeriğinin netleşmesine katkı sağlamıştır. Sosyal demokrasi emekten yana bir kalkınma modeli, Soğuk Savaş ortamında akılcı bir üçüncü yol olarak tanımlanmıştır. Bu teorik açıklamalar Bülent Ecevit’in dönemdeki yazıları ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin parti yayınlarındaki argümanlarıyla paralellik göstermektedir. OLEYİS’in 1947-2010 arasındaki tarihsel süreci incelendiğinde pragmatik ve yükselen trendlere uyum sağlayan, yayın faaliyetleri üzerinden güçlü bir kurumsal kimlik ve ideolojik vizyon inşa ettiği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çalışan Adam Dergisi, OLEYİS, Sosyal Demokrasi, Demokratik Sol, İçerik Analizi
Referanslar
Çelik, A. (2010). Vesayetten siyasete Türkiye'de sendikacılık (1946-1967). İstanbul: İletişim Yayınları.
Acun, F. (2005). Muhteva analizi metodu ve cumhuriyet tarihi araştırmalarında kullanımı. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 22(1), 27-50.
Akgünlere. (1973). Ankara: Ajans Türk Matabacılık Sanayii.
Akis. (1957, 1 Haziran).
Cumhuriyet. (1973, 8 Haziran).
Çalışan Adam. (1971,15 Ekim). sayı 1.
Çalışan Adam. (1971, Kasım). sayı 2.
Çalışan Adam. (1972, Ocak). sayı 3.
Çalışan Adam. (1972, Şubat). sayı 4.
Çalışan Adam. (1972, Mart). sayı 5.
Çalışan Adam. (1972, Nisan). sayı 6.
Çalışan Adam. (1972, Mayıs). sayı 7.
Çalışan Adam. (1972, Haziran). sayı 8.
Çalışan Adam. (1972, Temmuz). sayı 9.
Çalışan Adam. (1972, Ağustos). sayı 10.
Çalışan Adam. (1972, Eylül). sayı 11.
Çalışan Adam. (1972, Ekim). sayı 12.
Çalışan Adam. (1972, Kasım). sayı 13.
Çalışan Adam. (1972, Aralık). sayı 14.
Çalışan Adam. (1973, Ocak). sayı 15.
Çalışan Adam. (1973, Şubat). sayı 16.
Çalışan Adam. (1973, Mart). sayı 17.
Çalışan Adam. (1973, Nisan). sayı 18.
Çalışan Adam. (1973, Mayıs). sayı 19.
Çalışan Adam. (1973, Haziran). sayı 20-1.
Çalışan Adam. (1973, Temmuz). sayı 20-2.
Çalışan Adam. (1973, Ekim). sayı 20-4.
Çalışan Adam. (1973, Kasım). sayı 20-5.
Çalışan Adam. (1974, Şubat). sayı 20-8.
Çalışan Adam. (1974, Ekim). sayı 20-16.
Çalışan Adam. (1974, Kasım). sayı 20-17.
Çalışan Adam. (1975, Ocak). sayı 20-19.
Çalışan Adam. (1975, Şubat). sayı 20-20.
Çalışan Adam. (1975,Mart). sayı 20-21.
Çalışan Adam. (1975, Nisan). sayı 20-22.
Çalışan Adam. (1975, Temmuz). sayı 20-25.
Çalışan Adam. (1975, Kasım). sayı 20-29.
Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları Merkezi. (2025). Çalışan Adam dergisi arşivi. Erişim adresi: https://edam.com.tr/urun/calisan-adam-123420-320-520-620-720-820-920-1020-1120-1220-1320-1520-1620-1720-1820-1920-2020-2120-2220-2320-2420-2520-2720-2821-4/
Erginsoy, F. (2005, 28 Aralık). Sözlü tarih görüşmesi [Mülakat].
Erginsoy, F. (1974, Şubat). İsmet Paşa’ya ağıt, Çalışan Adam, (20-8).
Erginsoy, H. F. (1968). Türk işçi hareketi üzerine bir deneme. İstanbul: Oleyis Yayınları.
Erginsoy, H. F. (1971). Türkiye, işçi hareketi ve demokratik sol. İstanbul: Oleyis Yayınları.
Gece Postası. (1957, 7 Aralık).
Gece Postası. (1958, 20 Şubat).
Hepkul, A. (2002). Bir sosyal bilim araştırma yöntemi olarak içerik analizi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 1-12.
International Institute Of Social History (IISG). (2025). Ana sayfa. Erişim adresi: https://iisg.amsterdam/en
Işıklı, A. (1995). Sendikacılık ve siyaset. Ankara: Öteki Yayınları.
İhanete Ortak Olmayın. (2010, Ağustos 2). Birgün. Erişim adresi: http://www.birgun.net/…52&year=2010&month=08&day=02
Ünsal, E. (1971, 13 Temmuz). Sendikalar ve sosyal demokrasi. Milliyet.
Karakulak, A. C., & Baysal, H. (2021). Magazin dergilerinde erkek kimliğinin sunumu: Gentlemen ve Cosmopolitan dergileri üzerine karşılaştırmalı bir inceleme. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 23-37.
Koç, Y. (1986). Türk-İş neden böyle? nasıl değişecek?. İstanbul: Alan Yayınları.
Koç, Y. (2015). Türkiye işçi sınıfının tarihi. İzmir: Tek Gıda-İş Yayınları.
Kutal, G. (1971). Türk sendikacılık hareketi ve ‘partiler üstü politika prensibi'. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (22-23), 85-100.
Lieblich, A., Tuval-Mashiach, R., & Zilber, T. (1998). Narrative research: reading, analysis, and interpretation. SAGE Publications.
Mahiroğulları, A. (2005). Cumhuriyetten günümüze Türkiye'de işçi sendikacılığı . İstanbul: Kitabevi Yayınları.
Mardin, Ş. (2019). Siyasi fikir çalışmalarında muhteva analizi. Siyasal ve sosyal bilimler makaleler 2 içinde (ss.9-24). İstanbul: İletişim Yayınları .
Mayring, P. (2000). Qualitative content analysis. Forum Qualitative Sozialforschung Forum: Qualitative Social Research, 1(2). Erişim adresi: https://www.qualitative-research.net/index.php/fqs/article/view/1089.
Milli Kütüphane. (2025). Ana sayfa. Erişim adresi: https://www.millikutuphane.gov.tr/
Milliyet. (1971, 7 Temmuz).
Milliyet. (1971, 8 Aralık).
OLEYİS Bülteni. (1977, 28 Nisan). TÜSTAV Duisburg Arşivi (Yer no: 452/02).
OLEYİS Hak-iş'e katıldı ve "Hayır" kararı aldı. (2010, 31 Temmuz ). CNNTÜRK, Erişim adresi: https://www.cnnturk.com/ekonomi/genel/oleyis-hak-ise-katildi-ve-hayir-karari-aldi-117728
Sendikacılık ansiklopedisi (cilt 2). (1998). İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı .
Sendikacılık ansiklopedisi (cilt 3). (1998). İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı .
Sülker, K. (1953, 11 Nisan). İş ve İşçi Alemi. Gece Postası.
Tunç: Oleyis’in Ayrılma Kararını İşçiler Tanımıyor. (1977, 30 Nisan). Milliyet.
Türk-İş. (2021). Türk-İş uzun tarihçe. Erişim adresi: https://www.turkis.org.tr/wp-content/uploads/2021/11/turkis-uzun-tarihce.pdf
Türk işçi hareketi için sosyal demokrat düzen: İlkeler, amaçlar, yöntem. (1971). Ankara: Ayyıldız Matbaası .
Tuna, O. (1972). Türk sendikacılığında sosyal demokrasi hareketi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (24), 261-281.
Uyar, H. (2023). 12 Eylül öncesinin son İstanbul belediye başkanı Aytekin Kotil (14 Aralık 1977-12 Eylül 1980). Cumhuriyet’in 100. yılında başkanlarıyla İstanbul içinde (ss.441-467). İstanbul: İBB Yayınları.
Uyar, H. (2014). Karadenizli bir politikacı Aytekin Kotil (1934-1992). İstanbul: Anka Yayınları.
Yici, Ö. (1972). Türk sendikacılığında sosyal demokrasi hareketi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi(24), 209-222.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 NEW ERA INTERNATIONAL JOURNAL OF INTERDISCIPLINARY SOCIAL RESEARCHES
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
