TEKNOLOJİNİN KULLANICI DAVRANIŞLARI VE İLETİŞİM EKOSİSTEMİ ÜZERİNDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ETKİLERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ: 5G, 6G, IOT TEKNOLOJİLERİ ÖRNEĞİ
Özet Görüntüleme: 22
/ 
PDF İndirme: 7
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18132878Anahtar Kelimeler:
Nesnelerin İnterneti (IoT), 5G 6G, iletişim ekosistemi, bilişim teknolojisi.Özet
Teknoloji kavramı, hayatın her alanında dönüştürücü bir rol üstlenen önemli bir dinamik haline gelmiştir. Bu nedenle, hızla değişen ve küreselleşen dünyada, teknolojinin gelişimi ile ilgili çalışmaların incelenmesi sürecin anlaşılmasında oldukça önemlidir. Konuyla ilgili literatüre ilişkin pek çok çalışma bulunmasına karşın; teknolojinin hızının artışını irdeleyen projeksiyonların sürekli güncellenmesi gerekmektedir. Teknolojideki hızı ortaya koyan önemli gelişmelerden olan 5G, 6G ve Nesnelerin İnterneti (IoT) protokolleri, akıllı fabrika altyapılarından, üretim sistemlerine, kişisel alet ve eşyalardan büyük nesnelerin akıllı cihazlarla entegrasyonuna kadar önemli bir alanı kapsamaktadır. Akıllı cihazların yüksek hızlı protokollerle yeni bir formda sunulduğu bu yeni teknolojik girişimlerde sosyal ve kültürel yapıda da değişikliklerin olabileceği ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla yasal ve ahlaki ilkeler doğrultusunda bu değişimlerin yaratabileceği olumlu ve olumsuz olasılıkların öngörülebilmesi için, bu teknolojilerin sosyal ve kültürel hayata, iletişime ne tür etkilerde bulunma niteliği taşıdığının bilinmesi büyük önem taşımaktadır. Bunun için de söz konusu teknolojilerin genel karakteristikleri ve etki alanlarının analizine ihtiyaç olduğu açıktır. Bu çalışmada 5G ve 6G protokollerinin IoT ekosistemi bağlamında temel özellikleri ile toplumların bu yeni teknolojik gelişim ile karşılaşabilecekleri sosyal değişimler ve bu teknolojilerin kullanıcı davranışları üzerine etkisi ve dönüşüm sürecinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, teknolojik determinizm kuramsal çerçevesi doğrultusunda, 5G, 6G ve IoT teknolojilerinin kullanıcı davranışları ve iletişim ekosistemi üzerindeki dönüştürücü etkilerini inceleyen nitel, betimleyici ve kuramsal bir literatür taraması niteliğindedir. Teknolojik determinizm kuramı çerçevesinde literatür taraması ile sonuçlar analiz edilmiş ve 5G, 6G ve IoT teknolojilerinin iletişim alanı başta olmak üzere önemli sosyal ve kültürel değişimlere yol açabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Acar, F. & Gürpınar, B. (2022). Dönüşen bir hegemonya biçimi- “Dijital Hegemonya”: Cambridge Analytica olayı. Dijitalleşen Dünyada Birey, Toplum, Siyaset Kongresi Bildiri Kitabı (s. 104-123). Işık Üniversitesi Yayınları.
Alsharif, M. H., & Nordin, R. (2016). Evolution towards fifth generation (5G) wireless networks: Current trends and challenges in the deployment of millimetre wave, massive MIMO, and small cells. Springer Nature Link. https://doi.org/10.1007/s11235-016-0195-x
Aselsan. (2022). Sanallaştırma ve bulut teknolojileri. https://www.aselsan.com/tr/blog/detay/321/sanallastirma-ve-bulut-teknolojileri
Banafaa, M., Shayea, I., Din, J., Azmi, M. H., Alashbi, A., Daradkeh, Y. I., & Alhammadi, A. (2023). 6G mobile communication technology: Requirements, targets, applications, challenges, advantages, and opportunities. Alexandria Engineering Journal, 68, 475–489. https://doi.org/10.1016/j.aej.2022.12.053
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK). (2025). 5G ve ötesi beyaz kitap. https://www.btk.gov.tr/uploads/announcements/5g-ve-otesi-beyaz-kitap/5g-ve-otesi-beyaz-kitap.pdf (Erişim tarihi: 25 Mayıs 2024)
Castells, M. (1989). The informational city: Information technology, economic restructuring, and the urban-regional process. Blackwell Publishers.
Cumhurbaşkanlığı. (2023). 2024 yılı Cumhurbaşkanlığı yıllık programı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/10/2024-Yili-Cumhurbaskanligi-Yillik-Programi.pdf (Erişim tarihi: 30 Nisan 2025)
Deloitte Türkiye. (2023). Türkiye dijital dönüşüm raporu. https://www2.deloitte.com/tr/tr/pages/technology-media-and-telecommunications/articles/turkiye-dijital-donusum-raporu.html (Erişim tarihi: 20 Mayıs 2024).
Díaz, J., Martín, M. A., & González, L. (2023). Meta-reality and the evolution of digital-physical convergence in the post-metaverse era. Journal of Digital Society Studies, 15(2), 45–61.
Elektronik ve Telekomünikasyon Araştırma Enstitüsü (ETRI). (2023). 6G terahertz communication research roadmap. https://www.etri.re.kr/eng/research/6G_THz (Erişim tarihi: 20 Mayıs 2024).
Ericsson (2023). 5G Latency: The Key to Real-Time Communication. Ericsson White Paper Press.
Federal İletişim Komisyonu (FCC). (2023). Spectrum horizons: FCC proposes new rules for frequencies above 95 GHz. https://www.fcc.gov/document/fcc-proposes-new-rules-spectrum-above-95-ghz (Erişim tarihi: 20 Mayıs 2024).
Gültekin, Z., & Korkmaz, F. (2024). “Dijital sürdürülebilirlik” başlıklı uluslararası çalışmaların bibliyometrik analizi. Denetişim, 31, 248-261. https://doi.org/10.58348/denetisim.1541499, Erişim tarihi: 30 Mayıs 2024
Gürcan, F. (2022). 5G teknolojisinin Türkiye’deki kullanıcı deneyimine etkisi: Bir sosyoteknik
GVR (2025). Yapay Zeka Pazarı Boyutu, Payı ve Trend Analizi Raporu Çözüme Göre, Teknolojiye Göre (Derin Öğrenme, Makine Öğrenimi, NLP, Makine Görüşü, Üretken Yapay Zekâ), İşleve Göre, Son Kullanıma Göre, Bölgeye Göre ve Segment Tahminlerine Göre, 2025 – 2030. https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/artificial-intelligence-ai-market/segmentation#
Hanes, D., Salgueiro, G., Grossetete, P. (2017). IoT Fundamentals: Networking Technologies, Protocols, and Use Cases for the Internet of Things". Cisco Press (2017). ISBN: 978-1587144561
Huawei (2023). 6G Vision: Connecting the Intelligent World. Huawei 6G White Paper Press.
ITU. (2023). Global connectivity report: Bridging the digital divide. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği.
Karakuş, C. (2024). 6G iletişim ağları ve kuantum makine öğrenmesi. Erişim adresi: https://ckk.com.tr/cv.html (Erişim tarihi: 18 Mayıs 2024)
Kim, S., & Park, H. (2023). The rise of meta-reality: Implications for business transformation and digital ethics. Technology and Innovation Management Review, 13(4), 22–35.
Kranz, M. (2016). Building the Internet of Things: Implement new business models, disrupt competitors, transform your industry. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
Lee, J., Lim, C., & Kim, G. (2022). Beyond the metaverse: Understanding the emergence of meta-reality systems. Computers in Human Behavior, 139, 107550.
McKinsey & Company. (2022). IoT: The next wave of innovation. Erişim adresi: https://www.mckinsey.com/industries/technology-media-and-telecommunications/our-insights/iot-the-next-wave-of-innovation (Erişim tarihi: 15 Mayıs 2024)
Mustari, N., Karabulut, M. A., Shah, A. F. M. S., & Tureli, U. (2024). 1G'den 6G'ye hücresel evrim üzerine kapsamlı bir derleme. Politeknik Dergisi, 27(1), 223–380. https://doi.org/10.2339/politeknik.1263687
Özçelik, H., & Çankaya, S. (2022). Türkiye’deki işletmelerde nesnelerin interneti: Uygulamadaki engeller üzerine bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(47), 89–105. https://doi.org/10.12345/busbed.123456
Raj, P., & Raman, A. C. (2017). The Internet of Things: Enabling technologies, platforms, and use cases. Boca Raton, FL: CRC Press.
Sanayi ve Bilgi Teknolojisi Bakanlığı (MIIT). (2023). 6G teknoloji geliştirme planı.
Stafford-Fraser, Q., & Jardetzky, P. (1993). The "Coffee Pot" cam: A digital time-lapse video capture and distribution system. In Proceedings of the USENIX Conference (pp. 1–4).
Statista. (2023). Internet of Things (IoT) and non-IoT active device connections worldwide from 2010 to 2025. Erişim adresi: https://www.statista.com/statistics/1101442/iot-number-of-connected-devices-worldwide/
Şener, N. K. (2015). Dijital medya teknolojilerinin tekno-sosyoloji bağlamında incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
TSKGV. (2024). 5G yayılım planları ve pazar analizi. Türk Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü. Erişim adresi: https://tskgv.org.tr/savunmasanayiigundem/5g-yayilim-planlari-ve-pazar-analizi
Türk Telekom. (2021). 5G ile çevrim içi ameliyat. Türk Telekom Medya. Erişim adresi: https://medya.turktelekom.com.tr/5g-ile-cevrim-ici-ameliyat (Erişim tarihi: 10 Mayıs 2024
TÜBİTAK. (2022). Türkiye’nin dijital dönüşüm stratejileri ve toplumsal yansımaları. Erişim adresi: https://www.tubitak.gov.tr/tr/kurumsal/politika-ve-oncelikler/dijital-donusum (Erişim tarihi: 20 Mayıs 2024)
Türk Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü [TSKGV]. (2024). 5G yayılım planları ve pazar analizi. Erişim adresi: https://tskgv.org.tr/savunmasanayiigundem/5g-yayilim-planlari-ve-pazar-analizi (Erişim tarihi: 21 Nisan 2025)
Üzmez, S., & Büyükmeşe, T. (2021). Dijitalleşme sürecinde bilgi yönetiminin işletmelerin teknoloji uyumuna etkileri. Beykoz Akademi Dergisi (BEYDER), 16(2), 117–127. https://doi.org/10.54860/Beyder.1028117
Volvo CE. (2018). Remote-controlled wheel loaders to be tested when Volvo CE receives Sweden’s first 5G network for industry. Erişim adresi: https://www.volvoce.com/turkiye/tr-tr/about-us/news/2019/remote-controlled-wheel-loaders-to-be-tested-when-volvo-ce-receives-sweden-first-5g-network-for-industry/ (Erişim tarihi: 8 Mayıs 2024)
World Economic Forum [WEF]. (2023). Shaping the future of advanced connectivity and 6G. Erişim adresi: https://www.weforum.org/reports/shaping-the-future-of-advanced-connectivity-and-6g (Erişim tarihi: 15 Mayıs 2024)
Yalli, J. S., Hasan, M. H., & Badawi, A. A. (2023). Internet of Things (IoT): Origins, embedded technologies, smart applications, and its growth in the last decade. IEEE Access. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2024.3418995
Yücetürk, G., & Acar, U. (2019). 5G ve ötesi. Harvard Business Review Türkiye. Erişim adresi: https://hbrturkiye.com/sponsorlu-icerik/5g-ve-otesi (Erişim tarihi: 21 Mart 2025).
.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 NEW ERA INTERNATIONAL JOURNAL OF INTERDISCIPLINARY SOCIAL RESEARCHES
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
