KAZAK OZAN VE ŞAİRLERİNİN DİLLERİNDE BULUNAN BAZI ESKİCİL KELİMELER ÜZERİNE
Özet Görüntüleme: 0
/ 
PDF İndirme: 0
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18806761Anahtar Kelimeler:
Kazak dili, eskimiş kelimeler, morfoloji, tarihî Türk lehçeleri, halk edebiyatıÖzet
Bu çalışma, Kazak ozan ve şairlerinin eserlerinde yer alan eskimiş kelimelerin yapı hususiyetlerini ve tarihî kökenlerini incelemektedir. Eski ve Orta Türkçedeki birçok kelimenin Kazak edebî dilinde artık kullanılmadığı, ancak atasözleri, destanlar ve şiirlerde varlıklarını sürdürdüğü görülmektedir. Bu bağlamda, halk edebiyatı metinleri eskicil kelimelerin korunması açısından önemli bir kaynak mahiyeti taşımaktadır. Çalışmada, söz konusu kelimeler tarihî Türk lehçeleri (Eski Uygur, Harezm, Kıpçak, Çağatay, Eski Anadolu Türkçesi vb.) ve çağdaş Türk lehçeleriyle karşılaştırılarak açıklanmıştır. Karşılaştırmalı yöntemle yapılan çözümlemeler, Kazak Türkçesinin arihî gelişim sürecine ışık tutmakta ve dilin söz varlığındaki devamlılığı ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda, Kazak edebî dilinde tek başına anlamı unutulmuş bazı kelimelerin atasözleri ve deyimler içinde yaşadığı, yapı hususiyetlerinin ise tarihî dönemlerle bağlantılı olarak korunduğu belirlenmiştir.
Referanslar
Abdikasımov, B. (2007). Kazak Dilindeki Eskimiş Kelimeler ve Tarihî Adlar. Almatı: Arıs Yayınları.
Argunşah, M. Güner, G. (2015). Codex Cumanicus. İstanbul: Kesit Yayınları. Babalar Sözi. (2010–2011). Kazak Makal-Matelderi (Cilt 65–69). Astana: Foliyant Baspası.
Balakayev, M. (1968). Kazak Edebi Dili ve Onun Kuralları. Alma-Ata: Bilim Yayınları.
Bazarov, E. Şaripova, G. (1990). Kazak Dilindeki Eski (Eskici) Kelimeler ve Kullanımı. Alma-Ata: Bilim Yayınları.
Bezverhov, İ. (1893). Stepniye ulençin i akını. Osoboepribavlenie k “Akmolonskim oblastnym vedomostyam”, No.1
Budagov, L. (1869–1871). Sravnitel’nıy Slovar’ Turetsko-Tatarskih Nareçiy (T. I–II). Sankt-Peterburg: Tipografiya İmperatorskoy Akademii Nauk.
Devellioğlu, F. (2017). Osmanlıca -Türkçe Ansiklopedik Lûgat (30.Baskı). Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
Ercilasun, A. B. Akkoyunlu, Z. (2015). Kâşgarlı Mahmud: Dîvânu Lugâti’t-Türk. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Ergin, M. (2009). Dede Korkut Kitabı (Cilt I–II). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Iskakov, A. (1966). Çağdaş Kazak Dili: Morfoloji. Almatı: Mektep Yayınları. İsmailov, E. (1956). Akındar. Alma-Ata: Kazak Devlet Güzel Edebiyat Yayınevi. İzbudak, V. (1936). Kâşgarlı Mahmud: Divanü Lügati’t-Türk (Tercüme ve Notlar). İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Janpeyi̇sov, E. (1976). Muhtar Awezovtiñ “Abay Jolı” Epopeyasınıñ Tili. Almatı: Kazak SSR-niñ Gılım Baspası.
Kaydar, A. (2004). Halık Danalıgı. Almatı: Tolganay Baspası.
Kayırjan, R. (2013). Kazak Dilindeki Tarihî Kelimeler ve Bunların Edebi Eserlerde Kullanımı. Almatı: Kazak Üniversitesi Yayınları.
Kenjebayev, B. Süyünşaliyev, H. Joldasbekov, M. Magauin, M. Sıdıkov, K. (1967). Eski Kazak Edebiyatı Hrestomatiasy. Almatı: Mektep. (209 s.)
Keñesbayev, İ. (2007). Frazeologiyalık Sözdik. Almatı: Arıs Baspası.
Margulan, A. (1960). Kazak Halk Yaratıcılığı. Alma-Ata: Kazak SSC Bilimler Akademisi Yayınları.
Nurmagambetov, A. (1994). Bes Jüz Bes Söz. Almatı: Rawan Baspası.
Ölmez, M. (2007). Tuvacanın Sözvarlığı Eski Türkçe ve Moğolca Denkleriyle. Wiesbaden.
Öner, M. (2009, 2015). Kazan-Tatar Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Özyetgin, A. M. (2014). İslam Öncesi Uygurlarda Toprak Hukuku. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Peretiatkoviç, N. (1877). Kırgız Dilinin İncelenmesine Dair Malzemeler. Kazan: Üniversite Matbaası.
Poppe, N. (1938). Mongol’skiy Slovar’ Mukaddimat al-adab (Çast’ I–II). Moskva–Leningrad: İzdatel’stvo Akademii Nauk SSSR.
Poppe, N. (1994). Altay Dillerinin Karşılaştırmalı Grameri. 1. Kısım: Karşılaştırmalı Ses Bilgisi (çev. Zeki Kaymaz). İstanbul: Fatih Ofset.
Radlov, V. (1893–1911). Opıt Slovarya Tyurskih Nareçiy (Cilt I–IV). Sankt-Peterburg: Tipografiya İmperatorskoy Akademii Nauk.
Räsänen, M. (1969). Versuch Eines Etimologischen Wörterbuchs der Türksprachen. Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura.
Sarıbayev, Ş. (2014). Kazak Dilindeki Ağız Özellikleri ve Eskimiş Kelimeler. Almatı: Ana Tili Yayınları.
Sızdık, R. (2009). Sözün Kudreti. Astana: Elorda Yayınları.
Sızdıkova, R. (1982). Kazak Edebi Dilinin Tarihi. Alma-Ata: Mektep Yayınları.
Smirnov, İ. N. (1887). Orta Asya Türk Lehçelerini İncelemeye Dair Malzemeler. Kazan. İmparatorluk Üniversitesi Matbaası.
Stremouhov, N. (1884). Kirgizy i Kara-Kirgizy Syr-Daryinskoy oblasti. Sank-Peterburg: Tipografiya V. Kirshbaum.
Şakarim, K (1911). Müslümanlık Şartı. Semey: Jartas Matbaası.
Tizengauzen, V. G. (1941). Altın Orda Tarihine Dair Belgeler Derlemesi (CiltII). Moskova–Leningrad: SSCB Bilimler Akademisi Yayınları.
Ualikhanov, Ş. (1961). Toplu Eserleri (Cilt 1–5). Alma-Ata: Kazak SSC Bilimler Akademisi Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 NEW ERA INTERNATIONAL JOURNAL OF INTERDISCIPLINARY SOCIAL RESEARCHES
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
